Hiến tặng nội tạng, hiến tặng cuộc sống

  • Lòng Trắc Ẩn

    khoảng 1 10 năm trước
  • Hiến tặng nội tạng, hiến tặng cuộc sống




    Giới y tế đang nỗ lực vận động người Mỹ gốc Việt hiến tặng cơ phận nhiều hơn nữa

    Nguyên tác: Frank O. Sotomayor (riêng cho Người Việt)

    Chuyển ngữ: Triệu Phong/Người Việt

    WESTMINSTER
    - Quận Cam và Los Angeles hiện có chừng 90 người gốc Việt đang nằm trong danh sách chờ được thay thận, hy vọng ai đó tình nguyện hiến tặng để giúp họ trở lại với sức khỏe bình thường.


    Vicky Mai Nguyễn, từng được thay gan hai lần, lúc hai tuổi và 16 tuổi (hai hình nhỏ, dưới), người tự nhận là “tấm gương sống khiến việc hiến tặng nội tạng được tiếp tục.” (Hình: Dân Huỳnh/Người Việt)


    Ðáng buồn thay, thực tế lại không được như nhiều bệnh nhân mong ước, lý do: thiếu hụt cơ phận.

    Theo con số do tổ chức Organ Procurement and Transplantation Network (OPTN) đưa ra, năm 2009 chỉ có 7 người gốc Việt tại địa phương được thay thận, cũng như 7 người khác trong thời gian từ tháng Giêng đến tháng 9 năm 2010.

    Ðối với người thuộc mọi sắc tộc, có đến 810 trường hợp thay thận nhận được từ người mới qua đời trong năm 2009, và 645 lần trong 9 tháng đầu tiên của năm 2010. Những con số này chỉ tiêu biểu cho một phân số của hơn 6,000 bệnh nhân nằm trong danh sách chờ được thay thận ở trong khu vực.

    Tình trạng này không phải duy nhất đối với người gốc Việt hay ở vùng Nam California. Thận là cơ quan có nhu cầu cần được thay ở trên khắp Hoa Kỳ. Trong số 110,000 người nằm trong danh sách chờ trên toàn quốc, gần 88,000 người cần có một trái thận. Ngược lại, trong năm 2009, năm cuối cùng có thống kê toàn diện, có 10,400 vụ thay thận được thực hiện.

    Có sự “chênh lệch khổng lồ” giữa số người cần được thay và số cơ phận con người được cung ứng, đặc biệt là thận, theo lời BS Robert Mendez, giáo sư giải phẫu ở USC Keck School of Medicine. BS Mendez còn là chủ tịch của OneLegacy, một cơ quan thiện nguyện chuyên vận động việc hiến cơ phận và mô cấy ở Quận Cam, Los Angeles và năm quận trong vùng phụ cận.

    Sự chênh lệch nói trên là kết quả của nhiều yếu tố. Số cơ phận được hiến tặng không tăng trong thời gian nhiều năm gần đây, trong khi số người cần được thay, đặc biệt là thận, lại tăng cao.

    Hiện trạng này khiến một số người gốc Việt phải xét đến thân nhân hay bạn bè, cần đến họ như “người hiến tặng sống,” vì một người khỏe mạnh vẫn có thể sống với một quả thận. Những người Việt có thận hư khác tìm sang Trung Quốc để được thay thận nhưng với kết quả khá mong manh. Những người khác qua đời trong khi vẫn còn nằm trong danh sách chờ.


    Hình tư liệu gia đình


    Ðối với Vanessa Nguyễn Hồng Vân, một xướng ngôn viên của đài Saigon TV, những con số này cho thấy cần phải ý thức nhiều hơn trong cộng đồng người Việt về tầm quan trọng của việc hiến tặng cơ phận. Cô Hồng Vân nói, có được thêm nhiều người chịu hiến tặng cơ phận sẽ cứu được thêm nhiều mạng sống, đồng thời mang lại cho người thân còn sống sót được cảm giác an ủi.

    Nội tạng của người hiến tặng cơ phận được lấy đi vào lúc họ qua đời, việc này có thể cứu được tám người cần được thay thận, phổi, gan, tim, tụy tạng và ruột non của họ.

    BS Sean Cao, một chuyên gia giải phẫu gan và tụy tạng, và cũng là cựu bác sĩ giải phẫu thay cơ phận nói, ông cần có thêm nhiều người Việt chịu hiến tặng cơ phận. Ông thêm: “Người Việt Nam có sự mong muốn thiếu đồng đều. Có nghĩa là họ được tiếp nhận cơ phận nhiều hơn số nội tạng họ đóng góp cho cộng đồng.”

    19 người gốc Việt được giải phẫu thay cơ phận trong năm 2009, và thêm 18 người khác trong chín tháng đầu của năm 2010.

    Theo OPTN, trong hai năm 2005 và 2006, mỗi năm, có năm người Việt hiến tặng nội tạng sau khi qua đời. Kể từ đó, số người Việt hiến tặng lại trở nên dao động, có bốn người trong năm 2009 và hai, trong năm 2010. Người ta có thể lấy được nhiều cơ phận nơi mỗi người hiến tặng. Không ai được giúp nhờ nhận được nội tạng nơi người hiến tặng gốc Việt.

    Ðối với một người được xem là người hiến tặng nội tạng, não bộ cá nhân đó phải được hai bác sĩ xác nhận đã chết, nhưng cơ phận vẫn còn hoạt động nhờ sự trợ lực của dụng cụ y khoa. Trường hợp này hóa ra cực kỳ hiếm. Theo OneLegacy, chỉ dưới 1% các trường hợp tử vong đạt được điều kiện đó.

    Gia đình của một người tặng nội tạng, nhà báo Nguyễn Huy Vũ, đã trở thành người vận động hiến tặng cơ phận trong cộng đồng người Việt. Vũ bị trụy tim trong khi đang chơi đá banh hồi năm 2009. Cha anh, ông Nguyễn Văn Chuyên, nói: “Dù đau đớn đối với mất mát quá to lớn chúng tôi vẫn cảm thấy vinh dự về tấm lòng quảng đại của Vũ vì cháu đã cứu được nhiều mạng người.”


    Hình tư liệu gia đình


    Trong một cuộc phỏng vấn, hai Bác Sĩ Cao và Christopher Dương Bùi thúc giục người Việt Nam nên ghi danh vào danh sách hiến tặng nội tạng và mô cấy của tiểu bang. Nhờ vậy khi qua đời, người có ghi danh mới được công nhận là người hiến tặng cơ phận và mô cấy.

    BS Bùi và Vanessa Nguyễn Hồng Vân có mang ra thảo luận việc hiến tặng cơ phận trên chương trình phát thanh, mà bác sĩ là người điều hợp chương trình. BS Bùi nói: “Người gốc Việt nay được thông tin đầy đủ hơn về việc hiến tặng nội tạng, nhưng một số vẫn còn lưỡng lự” do thiếu hiểu biết chính xác.

    Nguyễn Hồng Vân đồng ý với BS Bùi, rằng nhiều người Việt vẫn khư khư với nhận thức sai lạc của mình. Cả người Công Giáo lẫn Phật Giáo đều có một quan niệm chung rằng khi qua đời, xác thân cần phải được nguyên vẹn.

    Cô Hồng Vân dẫn chứng với người Công Giáo rằng cả ÐGH John Paul II lẫn ÐGH Benedict XVI đều tán dương việc hiến tặng cơ phận.

    Cô còn nhận được sự khuyến khích của hai lãnh tụ Phật Giáo, TT Thích Nguyên Trí, chùa Bát Nhã, ở Santa Ana, và TT Thích Chơn Thành, chùa Liên Hoa ở Garden Grove. Cô Hồng Vân nói: “Hiến tặng là vấn đề cá nhân và các thầy nói Phật Giáo không cấm đoán việc làm ấy, và rằng cứu mạng người là làm điều thiện.”

    Nguyễn Hồng Vân làm việc cho OneLegacy với tư cách một nhà giáo dục cộng đồng suốt trong 10 năm. Do một việc bất ngờ, cô và 20 nhân viên OneLegacy khác bị cho nghỉ việc vào ngày 10 tháng 1 vì tổ chức này bị mất lợi nhuận.

    Elena de la Cruz, phát ngôn viên của OneLegacy nói: “Cho nghỉ việc là một quyết định khó khăn. Vanessa là người cần yếu trong tổ chức chúng tôi.”

    Hồng Vân nói cô sửng sốt trước tin cho nghỉ việc nhưng hiểu rằng OneLegacy cần phải cân bằng ngân sách của họ. Cô cảm thấy “buồn vì mất vị trí làm việc với cộng đồng người Việt.” Tuy nhiên cô thêm rằng cô hài lòng với công việc, khi biết cơ phận của người hiến tặng đã giúp cho người được thay nội tạng trở nên mạnh khỏe và vui sống cuộc sống gia đình.

    Cô kể, khi cô mới bắt đầu vào năm 2000, “trong cộng đồng ít ai biết hiến tặng nội tạng giúp cứu sống được người khác.”

    Hiện nay, hầu hết các trường hợp hiến tặng cơ phận chỉ xảy ra khi có sự đồng ý của gia đình, sau khi não bộ của người thân ngưng hoạt động. Tình trạng này thường xảy ra khi có tai nạn hoặc bị chứng trương mạch. Cô Hồng Vân còn là một chuyên viên y tế gia đình, thường gặp gỡ các gia đình người Việt.

    Nhưng thay vì chờ người thân quyết định lúc lâm chung, các nhà vận động hiến tặng cơ phận khuyến khích mọi người nên có quyết định sớm hơn, bằng cách ghi danh vào chương trình của tiểu bang qua Nha Lộ Vận DMV hay ở trang mạng www.DonateLifeCalifornia.org.

    Chương trình ghi danh tiểu bang được thành lập cách đây bốn năm, có 7.7 triệu người tham gia, hay một trong bốn người có bằng lái xe hoặc có thẻ nhận dạng ở tiểu bang. Trong một nghiên cứu gần đây của OneLegacy, mức độ ghi danh thay đổi tùy theo sắc tộc, da trắng 37%, Latino 14.8%, Á Châu 13.5%, và người gốc Phi Châu là 12.9%. Chưa có con số cụ thể về người gốc Việt.

    Chuyên viên y tế cho biết số người trong danh sách chờ được thay thận gia tăng do có thêm nhiều người bị tiểu đường và huyết áp cao, là hai trường hợp dẫn đến suy thận, cần được thay thế.

    BS Cao cho biết tại Mỹ 60% phần trăm dân số bị dư cân và một phần ba bị mập phì, một yếu tố đưa đến tiểu đường loại hai. Tiếc thay, nhiều người Việt cũng đang bắt đầu đi theo con đường thiếu lành mạnh đó.

    Hầu hết người cao niên giữ được thân hình thon thả nhờ tiếp tục ăn thức ăn truyền thống. Nhưng theo BS Cao, thế hệ trẻ hơn lại đang thêm cân do ăn quá nhiều pizza, đồ ăn làm sẵn, uống sô-đa và thức ăn nhanh, trong khi lại thiếu hoạt động cơ thể.


    Vicky Mai Nguyễn, người 2 lần thay gan


    Vicky Mai Nguyễn tự cho mình là “tấm gương sống khiến việc hiến tặng nội tạng được tiếp tục.” Ðúng vậy, nếu không được thay gan từ một người hiến tặng trước khi cô lên 2, có lẽ cô không được sống trên trần gian được bao lâu.

    Vicky cần được thay gan lần thứ hai vào năm 16 tuổi, nhưng ngày nay cô được 26, và vẫn đang mong ước làm sao có được người tình nguyện hiến tặng khác. Cô không rõ người hiến tặng đầu tiên là ai, chỉ biết rằng người thứ hai là một bé trai 7 tuổi, bị thiệt mạng trong một tai nạn xe hơi.

    Mặc dù trường hợp của Vicky hơi bất thường, việc thay gan trong cộng đồng người Việt ở khu vực Quận Cam và Los Angeles lại không như vậy. Ðó là phẫu thuật thay cơ phận phổ thông nhất trong người Việt ở vùng này.

    Vicky có kinh nghiệm với thế giới y khoa từ lúc đầu đời. Cô kể do khuyết tật bẩm sinh “khiến gan của cô không hoạt động được.” Cha mẹ cô mang cô lên UCLA để nhờ thẩm định và được biết rằng Vicky cần phải giải phẫu thay gan mới sống được. Nhờ có sẵn một lá gan hợp cơ thể cô và cuộc giải phẫu thực hiện thành công vào năm 1986 mà cô tiếp tục sống được. Bấy giờ cô mới sinh được 22 tháng.

    Sau cuộc giải phẫu, Vicky phải uống thuốc liên tục để cơ thể không từ chối cái gan mới, việc này khiến cô bị giảm sức đề kháng. Cô nhớ lại cô phải đi về bệnh viện không ngừng.

    Mười bốn năm sau cuộc giải phẫu đầu tiên, cô cần một cái gan mới và tiếp tục với danh sách chờ. Bác sĩ xác nhận cô bị nhiễm vi khuẩn viêm gan C khi được truyền máu trong lần giải phẫu đầu tiên. Mãi đến năm 1989, người ta chưa thử máu để tìm vi khuẩn viêm gan C vì bấy giờ ít có kiến thức về vi khuẩn này.

    Kể từ lần giải phẫu thứ nhì vào năm 2000, Vicky nói sức khỏe cô “thật là tuyệt vời.” Cô cho biết cô sẽ uống thuốc để cơ thể không phủ nhận gan mình cho đến mãn đời, nhưng điều đó “còn hơn là hoàn toàn bị mất sự sống.”

    Mẹ cô, bà Thanh Mai xem hai cuộc thay gan “như là phép lạ của Thượng Ðế.” Bà nói thêm: “Chúng tôi tạ ơn người hiến tặng” nhờ vậy cuộc giải phẫu mới thực hiện được.

    Lớn lên, Vicky sống ở Newport Beach và Irvine và ra trường ở Newport Harbor High School. Cô theo học ở Orange Coast College và Santa Monica College, và lại vừa nộp đơn vào hệ thống University of California.

    Ðối với dân số Hoa Kỳ, thay thận là thông dụng nhất, trong khi người Việt lại cần thay gan hơn.

    Mười hai người Việt ở vùng Quận Cam và Los Angeles được thay gan trong năm 2009 và 10 người khác trong chín tháng đầu năm 2010. Gần 30 người khác còn trong danh sách chờ vào cuối năm 2010.

    Người Việt ở Quận Cam bị nhiễm viêm gan B và C ở con số không đồng đều. Cả hai hình thức viêm gan này đều do vi khuẩn tấn công gan gây nên.

    BS Sean Cao, y sĩ giải phẫu gan và tụy tạng ở Foutain Valley nói có chừng 10% người Việt ở địa phương có viêm gan B, và 10% khác viêm gan C.

    BS Christopher Dương Bùi, chuyên khoa về đường tiêu hóa và gan tin rằng con số người Việt bị viêm gan B có thể cao từ 12 đến 15%.

    Hai bác sĩ Cao và Bùi cho rằng người Việt phần nhiều bị nhiễm vi khuẩn viêm gan B và C từ lúc ở Việt Nam, qua dụng cụ y khoa không được sát trùng.

    BS Cao nói: “Tôi nhớ hồi ở Việt Nam, cả lớp xếp hàng để được chích ngừa chỉ với một cây kim. Do vậy nếu một em nào bị nhiễm sẵn sẽ truyền qua em khác qua cây kim đó.”

    Những người khác như Vicky Nguyễn thì bị nhiễm do được truyền máu có nhiễm vi khuẩn. Cả viêm gan B lẫn C đều có thể lan truyền qua đường máu và dịch thủy của cơ thể có chứa máu. Hơn nữa, người mẹ bị viêm gan B hoặc C cũng truyền được vi khuẩn sang em bé.

    BS Bùi nói nếu nhiều người chịu đi thử máu truy tầm viêm gan B “sẽ có ít người bị chết vì bệnh này hơn.”

    Chữa trị sớm có thể giúp gan khỏi bị hư nhưng nhiều người vẫn không biết họ bị nhiễm sớm hơn. Người bị viêm gan mà uống rượu thì thật không tốt.

    Chuyên viên y tế cho rằng nếu không chữa trị, viêm gan B và C có thể gây nên chứng xơ gan. Sau đó dẫn đến ung thư và suy gan. Ðến lúc này thì cần phải được thay gan.

    BS Bùi nói ông có bốn, năm bệnh nhân đã được thay gan, và một số “đang chơi quần vợt mỗi ngày.”

    Vicky Nguyễn không chơi quần vợt nhưng cô là cựu lực sĩ chạy bộ, từng tham dự cuộc chạy 5-K. Hôm Thứ Hai cô bắt đầu làm đại diện thân chủ ở bộ phận bán hàng của công ty dược phòng.

    Một trong những ước vọng của cô là được gặp gia đình cậu bé đã hiến tặng cô lá gan, giúp cô kéo dài được cuộc sống. Cô nói: “Với tôi cậu ấy là một người hùng.”


Designed by squallions © 2004 - 2009 maiyeuem.net (MYE). All Rights Reserved.
All posts and comments are owned by the poster. MYE is not responsible or liable for any content its member posted.
Mọi chi tiết, xin liên hệ: contact
Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group