Chiếc Phong Cầm Của Bố Tôi

  • Trivi_fr

    khoảng 2 10 năm trước
  • Thay lời tựa:

    "Tôi yêu lắm cái linh hồn,

    Gọi là tinh thần luân lý giáo khoa thư

    Vất vưởng theo bước chân người Việt Nam tị nạn

    Tôi luôn tìm chỗ nương náu

    Cho cái linh hồn mờ phai ấy

    Trong xã hội nhiễu nhương này

    Hôm qua, hôm nay, ngày mai, và nhiều ngày sau nữa.

    Tôi đã bắt đầu và tiếp tục cuộc hành trình.

    Vào nước Mỹ thênh thang

    Tôi đi,

    Nương theo linh hồn luân lí giáo khoa thư của Việt Nam nhỏ bé

    Đi mà nhớ mãi,

    Tiếng đàn của một ông giáo,

    Tiếng Phong Cầm của Bố Tôi."

    (Trần Thị Như Hoài An)

    Tên tôi là Trần Thị Như Hoài An. Ở Mĩ tôi mang tên Ann Trần. Tôi là con gái một ông giáo dạy văn chương, sinh ngữ. Bố tôi là một người tị nạn Việt Nam. Ông dạy học suốt đời. Sang Mĩ từ năm 1975, bố tôi may mắn hơn nhiều bạn hữu của ông: ông được tiếp tục nghề dạy học. Người Mĩ gọi bố tôi là Dr. Tran.

    Tôi không phải là một nhà giáo. Tôi là một chuyên viên kinh tài thị trường chứng khoán. Tôi có tiền bạc sung túc hơn bố tôi, vì tôi không chọn nghề dạy học, dù rằng thời thơ ấu ở Huế, tôi đã từng ôm mộng trở thành giáo sư dạy dương cầm. Năm tôi sáu tuổi, bố tôi để tôi lên yên sau chiếc xe đạp của ông, rồi ông gò người đạp xe đến trường Jeanne d''Arc, Huế. Ông phó thác tôi cho Sơ Joséphinẹ Bà là người dạy tôi đặt ngón tay lên phím trắng dương cầm lần đầu tiên. Chiếc xe đạp, thân người mảnh khảnh, cặp kính cận, những vòng bánh xe quay trên con đường im vắng của thành phố Huế, và những phím trắng dương cầm, tất cả trở thành những hình ảnh mờ nhạt khi tôi mạnh dạn xách cặp da đi vào trụ sở Goldman Sachs (#1) ở Nữu Ước.

    Từ đó, tôi quên những con đường im vắng của Huế xưa cũ, quên những phím trắng dương cầm, và quên luôn đời sống của bố mẹ tôi, nhất là của bố tôi, một nhà giáo Việt Nam lưu vong tị nạn. Trong những đêm Nữu Ước sáng rực ánh đèn, tôi ngồi trong văn phòng, đối diện cái máy vi tính, thoáng nghĩ đến bố mẹ tôi. Rồi vội vã kết luận: chắc là bố mẹ tôi vẫn bình an, sau đó lại tiếp tục dán mắt vào cái máy vi tính.

    *

    Tôi không biết bố mẹ tôi sống như thế nào, nói chi đến việc hiểu được sự mất mát của bố tôi... cho đến ngày tôi từ giã Goldman Sachs để về miền Nam sống bên cạnh bố mẹ. Tôi trở về với bố mẹ vì đã mệt mỏi với nghề nghiệp của mình. Tôi muốn đi tìm phím trắng dương cầm của thời thơ ấu.

    Và trong khi đi tìm phím trắng dương cầm cho mình, tôi bắt gặp, từ quá khứ im lìm, những mảnh đời của bố mẹ tôi...

    *

    Suốt những năm ở Mĩ, bố tôi sinh sống bằng nghề dạy học. Ngày lại ngày, sáng nào bố tôi cũng dậy từ năm giờ. Mẹ tôi dậy theo. Mẹ tôi để vào cái túi giấy dầu một cái bánh mì chả lụa, một trái chuối, và một lon sữa đậu nành. Đó là bữa ăn trưa của bố tôi. Sáu giờ sáng bố tôi ra khỏi nhà, cầm theo cái túi giấy dầu, và tài liệu dạy học nằm trong cái cặp da càng ngày càng cũ. (Tính bố tôi ưa sưu tầm, lưu trữ, không thích vứt bỏ cái gì cả. Ông khư khư giữ tất cả những gì ông đã sắm để rồi -- tôi biết một ngày kia tất cả sẽ tan biến đi, như lần di tản 1975). Mẹ tôi than với tôi: "Cha con chán nghề dạy học rồi. Ông chỉ mong về hưu để sang Cali với bạn bè và học trò cũ." Trong căn bếp hẹp, mẹ tôi sửa soạn túi giấy ăn trưa cho chồng. Tôi nghĩ, chắc bố tôi chán nghề dạy học thật. Khi cầm cặp với túi thức ăn đi ra cửa, đôi mày ông cau lại. Tôi đi làm cho Goldman Sachs có nhiều lúc cũng chán ngán như thế. Quanh đi quẩn lại, hai mươi năm trôi qua, tôi bàng hoàng nhận ra là mười ngón tay mình đã phụ bạc phím dương cầm. Nên tôi đã từ bỏ tiền lương sáu con số mà "lang thang giữa đời ối a biết đâu nguồn cội." Tôi đi làm, bước chân vào văn phòng với chiếc ví Chanel, với nước hoa và phấn son thơm ngát, còn bố tôi bước chân ra cửa, trĩu nặng trên vai cái nếp sống đơn bạc của nghề giáo. Với tôi, chiếc ví Chanel, nước hoa và son phấn trở thành niềm an ủi, còn bố tôi lấy gì làm an ủi? Nhìn bố tôi chậm chạp trong bếp, tôi mũi lòng. Đời tôi đã có nhiều ngậm ngùi, từ công danh cho đến tình duyên. Bây giờ, trong tuổi già của bố mẹ tôi, hình như tôi phải cưu mang thêm nỗi ngậm ngùi của họ. Tôi chạy vào phòng tìm cái túi Lancôme cũ đưa cho bố tôi để ông làm túi đựng đồ ăn trưa. Tôi nói: "Cho nó lịch sự, bền bỉ hơn một chút, bố ạ." Từ hôm đó, mỗi sáng bố tôi rời nhà với chiếc cặp da cũ, thêm cái túi Lancôme đựng đồ ăn rất "ốp a" của cô con gái thay thế cái túi giấy dầu. Ông nói với mẹ tôi: "Cái túi Lancôme chắc chắn không bị rách vì lon sữa đậu nành như cái túi giấy dầu," mặt ông nom nghiêm trọng như thể đang nói chuyện tương lai nước Việt Nam. Mẹ tôi thì chê cái túi Lancôme nom đàn bà quá. Bố tôi dễ thương ở chỗ ông lập dị một cách vô tư lự. Thí dụ Ông soi gương cắt tóc lấy. Có lần, tóc méo một bên không giống ai, ông vẫn tỉnh bơ, tuyên bố "Hà tiện đồng nào hay đồng ấy.". Thế nhưng bố tôi lại rất hồ hởi đi mua tranh của ông họa sĩ Đinh Cường về treo trong nhà làm cảnh.

    Nếu bố tôi không thích dạy học nữa, tại sao ông vẫn gương mẫu hơn bất cứ một công dân gương mẫu nào của Mĩ quốc này. Ông phê bình chuyện tôi bỏ việc ở Godmam Sachs: "Nó trả con nhiều tiền thế, sao lại tự dưng xin thôi?" ông hay "nhận định" các em tôi, và dâu rể có tật làm việc đi trễ về sớm theo ngôn ngữ Bắc Kì: "Chúng mày lạ quá, tao chẳng bao giờ đi làm trễ. Mĩ nó đúng giờ giấc lắm, đi trễ về sớm như chúng mày là bậy, bậy." Em trai tôi cười trừ, nheo mắt, "Yes, Sir." Em gái tôi thì nhỏ to: "Bố không muốn bê bối vì bố... sợ tụi nó! Bố mặc cảm Việt Nam quá trời!"

    Như một cái đồng hồ báo thức, trong mười tám năm, cứ sáu giờ sáng là bố tôi rời nhà với cặp da túi giấy. Bảy giờ sáng là bố tôi đã có mặt tại trường. Trừ khi đau ốm, ông không hề nghỉ một ngày. Nếu quả tình dạy học ở Mĩ là khổ thì khả năng chịu đựng của ông thuộc hạng... siêu! Ngày nào cũng như ngày ấy, sách cặp da túi giấy trong mười tám năm!

    *

    Tôi vô tâm không hiểu tại sao bố tôi đi làm với nét mặt đăm chiêu. Đôi khi tôi cho là bố tôi đã được voi, còn muốn đòi tiên. Cho đến một hôm...

    Đêm hôm ấy, tự nhiên tôi trằn trọc không ngủ được. Tôi nhớ đến một vật sở hữu bố tôi đã có và đã mất. Tôi nhớ đến chiếc phong cầm của bố tôi. Như tôi đã nói, bố tôi có tính quen sưu tầm, lưu trữ, ít khi phế thải một vật sở hữu nào. Bằng chứng là ông vẫn giữ cái cặp da đầu tiên trong công vụ dạy học ông mua tại Sàigòn hồi cuối năm 1955 trước khi lên đường ra miền Trung dạy học, nhất là cái bộ đồ "bốn túi" kiểu "kí giả" ông mang theo từ 1975. Đó là cái "mốt" một thời của bố tôi. Nhiều lần, lũ con phải la lối đòi tẩy chay bố để ông khỏi lôi bộ đồ cổ lỗ sĩ ra mặc.

    Giữa đêm tối, tôi chợt hiểu ra. Tôi hiểu rồi, hiểu cái mất mát của bố tôi. Cái đau khổ mơ hồ của tôi hôm nay bắt đầu từ hình ảnh chiếc phong cầm thời thơ ấu. CHIẾC PHONG CẦM CỦA BỐ TôI... Khi tôi bắt đầu có trí nhớ thì bố tôi đã có chiếc phong cầm ấy. Bố tôi mất nó vào năm 1964, trong những ngày Huế sôi nổi xuống đường.

    *

    Cuối năm 1964, tôi lên sáu, thì bố tôi từ Pháp về. Ông đi du học từ hồi tôi ba tuổi. Không có bố bên cạnh, tôi sống trong không khí quây quần bên họ ngoại. Ngày ông về nước, ông là một hình ảnh xa lạ. Ông mảnh khảnh, mặt hơi tư lự. Tôi nhìn ông mà hơi sờ sợ. Những ngày ở Pháp về, ông không vui, có lẽ vì thời cuộc. Con bé Hoài An ở tuổi thơ dại đó, bèn bắt đầu một công trình nghiên cứu qui mộ Tôi quyết định nghiên cứu bố tôi. Việc đầu tiên tôi nhận xét là những câu nói của người nhà. Tỉ dụ, bà vú bảo: "ông Tây quá," "Tối ngày ông nghe dĩa hát." Những tiếng hát trong vắt, ngôn ngữ xa lạ. Sau này lớn lên, qua Mĩ, tôi mới biết đó là dĩa hát nhạc kịch My Fair Lady ông mua từ Luân Đôn. Thời gian sinh sống ở Nữu Ước, tôi vẫn luôn tự hỏi biết đâu sự say mê âm nhạc và sân khấu của tôi đã bắt đầu với tiếng ca trong vắt từ cái dĩa hát của bố tôi ngày đó.

    I could have sung all night

    I could have sung all night

    All night

    Và tiếng hát vút lên, ngân dài, cao ngất:

    All night...

    Trong dãy phố Nguyễn Trường Tộ Ở xứ Huế êm đềm, chỉ nhà tôi là có cái dĩa hát quay vòng vòng. Bố tôi cầm cái cần nhẹ nhàng đặt lên dĩa hát, rồi cái dĩa quay vòng vòng, và tiếng hát xa lạ trong vắt bay ra từ cái hộp. Tôi nghĩ theo bà vú: "Sao mà nó Tây thế!" Ngoài cái máy hát, bà vú còn nói bố tôi mặc "áo tơi" đi trong nhà. Tôi đi theo nhìn bố tôi, thấy bà vú nói đúng. Bố tôi không mặc bà ba trắng có khuy cài như ông ngoại tôi. Bố tôi mặc cái áo thùng thình cột dây ngang lưng, tương tự như cái áo đầm dài đến chân (sau này tôi mới biết đó là cái robe de chambre). Bà vú bảo: "Tây ơi là Tây! ông ở lỗ mặc áo tơi đi trong nhà!" Tôi cũng muốn bắt chước bố tôi "mặc áo tơi" đi vòng vòng trong nhà như thế. Bà vú bảo: "Hoài An ơi, dị lắm. Đừng bao giờ bắt chước ông!"

    Sau đó bố tôi còn vẽ tranh, ông hay đi vẽ với họa sĩ Hiếu Đệ. Ông này hay xoa đầu tôi rất lâu. Tôi còn nhớ ông ta có cặp mắt kính rất dày. Trong những tranh của bố tôi, có một tấm có cái thuyền treo ngược. Tôi không hiểu tại sao cái thuyền lại treo ngược, làm sao chèo được trong những ngày nước dâng ngập Đập Đá hoặc bão lụt ở miền Trung? Tôi hỏi mẹ tôi. Mẹ tôi cũng không hiểu bố tôi vẽ cái gì? Chỉ có bức tranh Thành Nội có rêu xanh, tường nâu là tôi thấy giống ngoài đời. Cứ như vậy, con bé Hoài An, lên sáu, nghếch mắt nhìn người bố xa lạ, quan sát và suy tự Rồi bố tôi đem sách Pháp ra dạy tôi học: "C''est une chaise... C''est le chèvre de Mr. Seguin... " Sao mà chán quá! Thêm cái màn phải dậy sớm, tắm rửa, thay áo, uống sữa (một việc mà tôi rất ghét), rồi leo lên xe đạp cho bố tôi đèo đến trường Jeanne d''Arc tập đàn. Tập đàn thì cũng được đi, nhưng tôi không muốn tập theo Méthode de Rosẹ Tôi muốn đánh mò bài "Những Đồi Hoa Sim, ôi những đồi hoa sim tím chiều hoang biền biệt" theo kiểu Phương Dung, con nhạn trắng Gò Công. Sơ Joséphine mà biết được sẽ khẻ tay tôi đau điếng. Tôi không biết thở than với ai về những cái khó chịu mà bố tôi bắt tôi phải trải qua.

    Tóm lại sự có mặt của bố tôi làm cuộc đời tôi bị xáo trộn. Tôi không còn được ngủ chung giường với mẹ tôi. Tôi phải ngủ giường ngoài, loại giường gỗ dành cho con nít. Tôi van vái Trời Phật cho ông đi du học thêm một lần nữa thì đỡ quá!

    Có lần tôi nghe bố tôi đọc một đoạn văn cho mẹ tôi nghe, tôi thấy rất lạ lùng, và kết luận chắc là bố tôi điên. Tôi kể lại với bà vú, bố tôi nói gì về con lừa, về vũ trụ có đồ đạc lổn ngổn. Bà vú lè lưỡi, khuyên tôi sau lớn lo lấy chồng đừng có học giỏi làm chị Và nhất là chớ có đi Tây. Sẽ điên giống bố tôi.

    *

    Ba mươi bốn năm sau, ngồi ở Nữu Ước, nhìn ra vòm trời đầy ánh điện, tôi đọc lại một đoạn văn của bố tôi viết ở Huế nhân dịp ông xem tranh của họa sĩ Đinh Cường. Một vài năm trước biến cố 1975, ông đem bài bình luận ấy quay ronéo cho sinh viên Văn Khoa Sài Gòn dịch ra tiếng Anh. Thời thơ ấu hiện về, tôi mới nhớ ra đó là đoạn văn tôi đã nghe lóm ngày xưa qua khung cửa phòng của bố mẹ tôi:

    "Trong vũ trụ, súc vật, đồ đạc, người ngợm lổn ngổn, những vỏ công thức cứng ngắc, rỗng tuếch, đập bửa ra toàn chất liệu chết, ù lì, đặc sệt; những cái đầu gỗ lọc cọc múa nhảy trên đường, những trường thành góc cạnh lì lì chắn lối; những xe cộ, bàn ghế, cây khô tĩnh vật đắp ụ ngõ xóm; đất rác từng đống sát mũi cửa nhà, bịt kín công lộ. Những cái cứng ngắc, lổn ngổn, trì độn ấy làm nghệ sĩ đi một bước là đụng, là đá, là vấp chạm đủ mọi chướng vật. Ấy là cái thế giới hình thể hiện thực bủa kín nghệ sĩ, muốn bò-sát-hóa thân phận nghệ sĩ. Nó bảo: mày làm con lừa kéo gỗ đi. Nó hô: cúi đầu xuống, uốn đuôi lên. Thế giới hình thể hiện thực vong thân nghệ sĩ bằng đủ kiểu phỉnh phờ. Nó chắp cánh gỗ cho nghệ sĩ bay vào thế giới lãng mạn, trăng sao mây nước. Nó gạt nghệ sĩ vào vũ trụ ấn tượng mù, lung linh bàng bạc. Rồi, rất biện chứng, nó đá đít những tâm hồn nghệ sĩ đích thực... Tôi không tự hỏi Đinh Cường đã đi vào trừu tượng thế nào? Cái đó chẳng quan hệ gì đến người xem tranh, dĩ nhiên. Sự hiện hữu của trừu tượng Đinh Cường, tôi sẵn nhìn nó trong hình ảnh một bứt phá... "



    Đọc đoạn văn, tôi giật mình sợ hãi. Tôi không nghĩ là bố tôi viết về tranh Đinh Cường. Mà ông viết về chính mình. Về con mắt nhìn tranh. Ông đã thay tôi viết về thân phận con người. Cái tính trí thức và nghệ sĩ trong một môi trường tàn bạo đòi hỏi sự bứt phá. Dường như có sự tiên trị Đoạn văn ngắn này áp dụng được vào khung cảnh của một Sài Gòn nhân mãn quay cuồng trong kinh-tế-thị-trường-xã-hội-chủ-nghĩa ngày nay, vào ngay cả cái thành phố Nữu Ước này trước thế kỉ hai mươi mốt. Cái khoảng cách khác biệt giữa Cộng Sản và Tư Bản, Mĩ, á, trong kỉ nguyên mới (New Age) biến mất trong đoạn văn của bố tôi. Cả hai bên đều có những con lừa kéo gỗ và sự bứt phá trong của tâm hồn nghệ sĩ đối với môi trường và sức ép chung quanh. Rồi tôi rùng mình tự hỏi, năm 1965, khi viết lên những dòng trên, bố tôi có biết chăng đứa con gái nhỏ đầu lòng của mình, trên ba mươi năm sau, cảm thấy nó là con lừa trong vòng quay tới tấp của xã hội Mĩ, Goldman Sachs đã vô hiệu hóa những ngón tay của tôi, không thả cho ngón tay tôi mềm mại về với phím trắng dương cầm. Ở tuổi gần bốn mươi, tôi mong cầm bút để thay thế phím trắng dương cầm. Tôi ngậm ngùi hiểu ra rằng trong căn bản bố con tôi giống nhau. Chúng tôi, qua hai bối cảnh, hai thời điểm khác nhau, ở tuổi trung niên đều mang tâm trạng của những con lừa kéo gỗ.

    Thế nhưng trong những ngày tháng ở Huế năm 1965 khi bố tôi viết những dòng trên thì bố con tôi không nói chuyện với nhau. Bố mẹ Việt Nam thời đó không đến gần con nít, tối tối phải đọc truyện cho con nghe như bố mẹ Ở Mĩ thời naỵ Sự tương đồng về tâm trạng con lừa, về thân phận con người và kiếp lưu đày của tâm hồn nghệ sĩ, phải ba mươi bốn năm sau tôi mới nhận thấy.

    Tuy nhiên, tôi xin tâm sự với độc giả một chi tiết rất quan trọng trong quãng đời thơ ấu của tôi. Khoảng thời gian 1964-65, ở phố Nguyễn Trường Tộ, Huế, bố con tôi có nói chuyện với nhau. Một cuộc nói chuyện thầm lặng qua chiếc phong cầm. Tiếng đàn phong cầm của bố tôi. Công cuộc nghiên cứu về người bố của bé Hoài An có khúc này là thú vị nhất.

    *

    Chiếc phong cầm của bố tôi. Tôi còn nhớ rõ mồn một. Nó đẹp vô cùng. Những phím trắng nho nhỏ màu ngà, đục mà lại sáng bóng. Màu ngà còn đẹp hơn những thẻ xâm hường điểm son của bà ngoại tôi. Những phím đen nằm thẳng đều đặn cũng sáng bóng như răng hạt huyền của người đẹp Bắc Ninh xưa. Ở giữa những phím trắng với những phím đen là một khoảng huyền bí. Những nếp xếp kéo đi kéo lại, co vào, giãn ra. Huyền hoặc và lôi cuốn!

    Trong công cuộc nghiên cứu về bố tôi từ ngày ông về nước, ngay buổi đầu tôi đã chú ý đến chiếc phong cầm. Buổi chiều khi đi học ở Jeanne d''Arc về, tôi hay bắt gặp bố tôi đứng đánh đàn bên cửa sổ trong trời mưa phùn xứ Huế. Mặt ông chăm chú không giống ai, môi chu lại một cách rất say sưa, vì ông phải tập trung tinh thần mà "thả hồn vào âm điệu." Những ngón tay nhịp nhàng bấm phím, hai bàn tay kéo ra kéo vô, cái đàn nằm trên ngực bố tôi lắc lư theo âm điệu. Tôi thích bố tôi đánh đàn, lý do giản dị là vì ông ham đánh đàn không bắt buộc tôi học tiếng Pháp, "C''est une chaisẹ C''est le chèvre de Mr. Seguin," một điệp khúc vô cùng nhàm chán.

    Xin lưu ý độc giả, bố tôi không phải là một nhạc sĩ. Tiếng đàn của ông có lúc rè rè, có lúc êm ái mê ly, tùy theo cái hứng nghệ sĩ của bố tôi. Ông cũng không phải là ca sĩ, dù có lúc ông hát ông ổng theo tiếng đàn. Thế nhưng tiếng đàn tiếng hát của bố tôi đã để lại trong trí tôi dấu ấn những bản nhạc Việt đầu tiên mà tôi ưa thích mãi cho đến bây giờ.

    Thuở ấy, Trịnh Công Sơn, một thanh niên ốm o, đeo kính cận là hàng xóm của chúng tôi. Trịnh Công Sơn vừa làm xong bài Lời Buồn Thánh. Cái da diết, ủ ê của Lời Buồn Thánh cần phải được diễn tả bằng tiếng sắc-xô-phôn. Không có kèn bố tôi xài đỡ chiếc phong cầm. Tôi thuộc lòng Lời Buồn Thánh từ đó.

    Chiều Chủ Nhật buồn, nằm trong căn gác đìu hiu

    ôi tiếng hát xanh xao của một buổi chiều

    Bạn bè rời xa chăn chiếu

    ô hay mình vẫn cô liêu

    Mãi về sau, năm ba mươi hai tuổi, tôi bắt đầu để lại tóc dài thẳng đuột. (Trước đó, tôi uốn quăn theo kiểu Donna Summers cho thiên hạ lầm tôi là người Nam Mỹ. Tôi xin thú thực tôi cũng có tinh thần "vọng ngoại" như vài người cùng xứ sở với tôi, thích ăn bơ hơn nước mắm). Có lần, với mái tóc như thế, tôi mặc áo gypsy dấu mi-crô dưới tóc, gập người lại mà rên rỉ Lời Buồn Thánh theo kiểu jazz, kiểu blue trước đám thực khách Mỹ. Họ mải ham ăn, không ai để ý xem tôi hát cái tiếng nước non gì. Dưới ánh đèn, trong khói thuốc của một quán ăn nhỏ ở Adams Morgan, Washington, DC, tôi nhớ lại những buổi chiều mưa xứ Huế, bố tôi đứng trầm ngâm bên khung cửa mà đếm tiếng mưa, cái đàn phong cầm đeo ở ngực. Tôi, vừa mới để lại tóc dài thẳng đuột theo kiểu Việt Nam, chợt vứt cái mi-crô đi, mà hát gào cho quá khứ, cho chiếc phong cầm của bố tôi:

    Chiều Chủ Nhật buồn, lặng nghe gió đi về...

    Chiều Chủ Nhật buồn, lặng nghe gió đi về...

    Gió đưa tôi về căn phố Nguyễn Trường Tộ, Huế, nơi mà Trịnh Công Sơn viết Lời Buồn Thánh, và bố tôi đã dùng chiếc phong cầm nói lên Lời Buồn Thánh . Hết Lời Buồn Thánh, chiếc phong cầm của bố tôi lại nỉ non điệu nhạc Phạm Duỵ Và khi khôn lớn tôi mới biết rằng trong ký ức tôi, những âm điệu này đi đôi với cặp mắt Sơn Tây của bố tôi, cặp mắt Sơn Tây của chất thơ Quang Dũng.

    Ai có nghe tiếng hát hành quân xa

    Mà không nhớ thương người mẹ già

    Chờ con lúc đêm khuya

    Người con đã ra đi vì nước

    *

    Nhớ thương con oán thù loài giặc kia

    Lúc xa nhau mong chờ ngày chiến thắng

    Bóng dáng người hùng anh

    Về ấm lũy tre xanh

    Tôi lẩn thẩn suy nghĩ. Làm sao chiếc phong cầm Tây phương đó, xuất thân từ nước ý, lại có thể đem tôi đến với núi rừng Việt Bắc, với con người Quang Dũng, với tiếng hát hành quân xa, nếu không có tâm hồn rung cảm của bố tôi và sự đồng điệu trong máu huyết giữa bố con tôi. Những năm đó, tôi chẳng biết gì hết, chỉ biết yêu thích cách bố tôi lắc lư, cái đàn kéo ra kéo vào, và âm điệu da diết của tiếng đàn.

    Và đó là cách hai bố con tôi nói chuyện với nhau, qua chiếc phong cầm, trước khi tôi biết thế nào là thân phận con người trở thành con lừa kéo gỗ. Chao ơi, tôi thương xót làm sao tiếng phong cầm của bố tôi!

    Là con nhà giáo, tôi biết đọc năm lên bốn. Và ở tuổi

    lên sáu, tôi đã rất khoa học trong công trình nghiên cứu

    về bố tôi. Tôi lục lọi trong cái rương cũ, tìm thấy thông

    tín bạ của ông hồi ông học trường Bưởi, Hà Nội. Trang

    đầu thông tín bạ có những dòng chữ sau đây:

    Tên họ học sinh: Trần Quốc Ngữ

    Quê quán: Sơn Tây

    Tên cha/hoặc giám hộ: Trần Quốc Nho

    Nghề nghiệp: Làm ruộng

    Bố tôi đó, một thiếu niên, con cụ Tổng Nho, tổ tiên

    lập thân từ đồng ruộng làng Bún, miền Bắc, phía tây

    thành Thăng Long của nước Việt Nam hình chữ S. Tổ tiên tôi từ đời Trần đã quen nghề cày ruộng lấy thóc bán nuôi

    con cái đi học. Điển hình là ông nội tôi, cụ Tổng Nho,

    nuôi đàn con trai ăn học, dâng gạo nuôi quân cho Việt Minh

    đánh Pháp để rồi trở thành nạn nhân của cuộc cải cách

    ruộng đất bắt nguồn từ bên Tàu với ông lãnh tụ quái

    gở Mao Trạch Đông.

    Năm 1993, Goldman Sachs, Merril Lynch, Bank of America, cùng bao

    nhiêu cơ quan kinh tài quốc tế khác tổ chức một cuộc du

    hành các nước đang phát triển ở á Châu để nghiên cứu

    vấn đề thiết lập thị trường chứng khoán theo kiểu kinh

    tế thị trường. Tôi cũng xách cặp đi theo. Cuộc viễn du

    này cho tôi có dịp về thăm Hà Nội. Tôi thuê xe đi về Hà

    Tây, cùng với hai đồng nghiệp người Anh vì hiếu kỳ mà

    tình nguyện đi với tôi. Tôi đi về làng Bún, đôi mắt

    tròn lên, lạ lùng, bỡ ngỡ.

    Tôi đứng bên bờ đê nhìn những mẩu ruộng nho nhỏ,

    giữa ruộng có những ngôi mộ nằm trong nước. Tôi nhìn con

    bò, gầy ơi là gầy. Con bò Việt Nam, nó gầy cũng như bố

    tôi gầy trong tấm hình chụp năm 1954. Rồi tôi nhìn cái xe

    bò, cái xe bò Việt Nam cộc kệch cuối thế kỷ hai mươi.

    Và tôi nhìn hai người đàn bà đứng tát nước còn gầy

    ốm hơn con bò. Tôi tìm ra ngôi mộ của cô tôi, chị ruột bố

    tôi, chết trẻ trong cuộc chiến tranh Việt Pháp. Họ nằm

    giữa ruộng. Tôi nghĩ thịt xương tổ tiên tôi đã tan vào

    đất, từ đó mọc lên những hạt gạo "xuất khẩu" của Việt

    Nam. Khi ăn hạt gạo xuất khẩu, tôi có bao giờ nghĩ là

    đang ăn thịt xương của tổ tiên tôi? Tôi ngửa mặt lên trời

    tìm vừng mây trắng. Xa xa kia là sông Đà, núi Tản của

    Nguyễn Khắc Hiếu. Đâu đây là nét "vời vợi buồn Tây

    Phương" của Quang Dũng. Tôi mỏi mắt nhìn cho ra một nét quen

    thuộc nào đó, lắng nghe cho thấy "tiếng hát hành quân xa"

    và tự hỏi: nơi chốn này có yêu tôi không, hay đang nhìn

    tôi xoi mói?

    Rồi tôi đứng nhìn con đường hẹp đầy ổ gà. Ngồi xe

    tôi cứ va bên này, chạm bên kia giữa hai đồng nghiệp

    người Anh to lớn. Tôi nhìn sang bên kia đường là "Nghĩa Trang

    Liệt Sĩ Xã Phụng Thượng Trong Cuộc Chiến Tranh Chống

    Mỹ." Bên này đường là "Quán Thịt Chó Thơm Ngon." Đây, con

    đường cái quan của Phạm Duy từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau,

    con đường mà bà nội tôi đã đội nón lá đi bộ dưới

    nắng chang chang trốn ra Hà Nội ngày ông bà nội tôi bo?

    làng vô Nam.

    Tôi nhắc đi nhắc lại như người mất hồn với hai đồng

    nghiệp:

    "Sao mà nó nhỏ thế, con đường này, đồng ruộng này,

    đường chân trời này!"

    "ông nội tôi bị kết tội địa chủ vì có chút đồng

    ruộng này sao?"

    Hai người đồng nghiệp nhún vai, không nói. Tôi không nghe

    tiếng linh hồn cô tôi đón chào. Quanh tôi chỉ có hai

    đồng nghiệp người Anh im lặng.

    Tất cả không giống như trí tôi tưởng tượng. Khi tôi

    đã quen nhìn xa lộ thênh thang của nước Mỹ, những vườn

    táo mênh mông ở Illinois, những vườn cam bát ngát ở Florida.

    Tôi cứ hỏi đi hỏi lại, ông tôi suýt nữa bị dẫn ra đình

    làng chịu đấu tố chỉ vì ít mẫu ruộng này ư? Trong bao

    nhiêu năm nghe ông bà tôi kể chuyện, không hiểu sao tôi

    cứ tưởng tượng ruộng đất phải bao la cò bay thẳng cánh

    như tiểu bang Arizonạ Phải nhiều lắm, lớn lắm thì mới

    bị tố địa chủ chứ? Bây giờ sau chuyến về thăm đó, tôi

    mới biết thế nào là sự nho nhỏ, con con, như cái nước

    Việt Nam trên bản đồ thế giới, như cái số phận nho

    nhỏ, con con của con bò, của cái xe bò, của hai người đàn bà

    tát nước. Ngay cả đến ruộng đất phì nhiêu đã gây nên

    cái án địa chủ cho ông bà nội tôi cũng nho nhỏ, con con.

    Cái thảm khốc của nhân loại lại nằm ở trong những gì nho

    nhỏ, con con?

    *

    Trong công trình nghiên cứu về bố tôi năm lên sáu, tôi

    bắt gặp tấm ảnh 4 x 6 của một cậu con trai, dán trên thông

    tín bạ. Cậu có hai con mắt dài, xếch như một nét mực

    tàu sắc sảo. Khi lớn lên, tôi mới hiểu đó là cặp mắt

    Sơn Tây đã làm xót xa lòng Quang Dũng. Bên nội tôi, đa số

    đều có cặp mắt đó. Ngay cả những đứa em họ sinh sau

    đẻ muộn làm công dân Mỹ, lọt lòng mẹ trong nhà thương Mỹ,

    cũng mang vào Hợp Chúng Quốc Hoa Kỳ cặp mắt Sơn Tây của

    núi rừng Việt Bắc.

    Mẹ tôi kể trong thời gian học trường Bưởi, bố tôi theo

    học phong cầm với một ông cố đạo. Rồi mua đàn của

    ông. Đó là tiểu sử chiếc phong cầm của bố tôi. Nó xuất

    thân từ nước ý, du nhập vào Hà Nội đầu thập niên 50.

    Khi di cư vào Nam, ông bà tôi đi trước, bố tôi là người

    cuối cùng rời Hà Nội vào Nam. Bố tôi đáp xe lửa từ

    Hà Nội xuống Hải Dương, rồi đạp xe đạp từ Hải Dương

    xuống Hải Phòng. Bố tôi để cây đàn ghi-ta, thêm cái phong

    cầm lên xe đạp mà đạp. Trên đường đi, ông bán mất

    cái ghi-tạ Bán luôn đôi giày dạ Nhưng không bán chiếc phong

    cầm. Bố tôi lên tàu bay vào Nam, có chiếc phong cầm mà

    không có đôi giày che gót. Tôi mường tượng cậu con trai có

    cặp mắt Sơn Tây đạp xe đạp, đèo theo chiếc phong cầm,

    những vòng bánh xe cũng giống như những vòng bánh xe bố

    tôi đạp chở tôi đi học dương cầm ở Huế.

    Chiếc phong cầm theo cậu trai trẻ lên máy bay từ Hải Phòng

    vào Sài Gòn. Rồi vào trại sinh viên. Bố tôi sống nghèo

    ở miền Nam mà đi học trong kiếp di cự Chiếc phong cầm

    luôn luôn đi theo ông như một tình nhân yêu kiều, chung thủy.

    Rồi bố tôi ra Hội An, dạy trường Trần Qúy Cáp, vẫn

    khư khư giữ cái phong cầm. Tôi ra đời trong tình yêu của

    bố mẹ và được tặng cho cái tên Trần Thị Như Hội An. Sau

    mẹ tôi đổi thành Trần Thị Như Hoài An để tránh dấu

    nặng trong tên con gái. Ngày mẹ tôi ẵm tôi từ bệnh viện

    về nhà, chắc là cái phong cầm đứng nhìn đâu đó, mà tôi

    thì nhắm tít mắt như mọi trẻ sơ sinh khác. Rồi bố tôi

    đi Pháp. Khư khư đem cái đàn theo. Mẹ tôi phàn nàn: "Ơ?

    bên ấy thiếu gì đàn, vậy mà cha con cũng đem nó theo cho

    được." Mẹ con chúng tôi ở nhà, chứ cái đàn thì đi Pháp

    theo bố tôi.

    Công cuộc nghiên cứu về bố tôi năm tôi lên sáu tuổi

    vẫn tiếp tục suốt thời gian 1964-65. Tôi kiếm thấy bức

    hình đen trắng bố tôi ngồi bên lan can căn phòng sinh viên

    ở đại học xá lầu bốn. Paris trải rộng dưới chân. Bố

    tôi gầy như cây tăm, ngồi ôm chiếc phong cầm, gác hai

    chân lên lan can màu đen, nom rất thoải mái và rất "hip." Tôi

    nhìn bức hình ấy mà mơ ước sau này mình cũng đi du học

    Paris và cũng ngồi gác chân lên lan can nhìn xuống thành

    phố. (Tôi đâu ngờ rằng, sau này lớn lên tôi làm một cuộc

    du học trường kỳ... ).

    Rồi thì cái đàn theo bố tôi về nước. Và tôi gặp nó

    ở căn phố Nguyễn Trường Tộ, Huế. Lần này thì tôi

    thôi không nhắm tít mắt như một trẻ sơ sinh nữa.

    Tôi nhớ mãi buổi chiều mưa phùn xứ Huế. Tôi trốn bố

    tôi (tôi thường hay chơi trò "trốn tìm") sau bức màn cửa

    phòng khách. Bố tôi đánh đàn xong thì để nó trên ghế.

    Thế là tôi nhảy tỏn ra. Tôi đứng mân mê, sò mó cái

    đàn. Tôi bấm thử, sao đàn không ra tiếng? Tôi khệ nệ tìm

    cách đeo nó vào cổ. Tôi say mê, nâng niu nó. Ôi tiếng hát

    hành quân xa với những chiều Chủ nhật buồn không nắng

    trong căn nhà nóng hâm hấp lặng nghe gió đi về! Ai xui

    khiến cho cái đàn này làm mọc chất nghệ sĩ trong tôi. Để ba

    mươi bốn năm sau tôi từ bỏ Goldman Sachs? Tôi muốn ẵm nó

    lên để đu đưa như bố tôi. Nhưng nặng quá. Cứ thế

    này thì nếu tôi không té, cái đàn cũng sẽ té. Bỗng bố

    tôi bước vào. Tôi sợ muốn khóc vì bị bắt quả tang,

    tưởng rằng sẽ bị đòn. Nhưng không, nét mặt bố tôi bình

    thản, đôi mắt Sơn Tây như hai vết mực tàu sắc nét. Đó là

    lúc ông thấy tôi bé quá không bê nổi chiếc phong cầm.

    ông quyết định đem tôi đi gặp Sơ Josephine để xin học

    đàn dương cầm.

    Từ hôm đó, sáng nào ông cũng gọi tôi dậy sớm, bắt

    uống sữa, thay váy đầm. Rồi chở xe đạp đưa tôi đến

    trường Jeanne d''Arc học đàn...

    Chung qui cũng bởi tại cái phong cầm của bố tôi.

    Bạn đọc có tin rằng cái chết không kết liễu đời

    người, vì phần hồn còn đi về đâu đó. Bởi thế mẹ tôi

    cứ cúng tổ tiên ông bà, bắt tôi thắp nhang mà lạy. Người

    Việt Nam chúng ta thờ linh hồn những người thân đã

    chết.

    Năm lên sáu, tôi tự hỏi vật vô tri chết đi có còn phần

    hồn vất vưởng hay không. Năm 1964, chiếc phong cầm gặp

    tôi, rồi nó mất đi. Và tôi thắc mắc mãi phần linh hồn

    của nó đi đâu? Và tôi thắp nhang cúng nó được không?

    Xứ Huế không phải là xứ yên bình. Cái yên bình của Huế

    chỉ là yên bình giả tạo. Những năm 1963-65, Huế là một

    ngọn lửa hừng hực, sẵn sàng bừng cháy. Hồi đó lần

    đầu tiên trong đời tôi được nghe danh từ "đấu tranh". Năm

    lên sáu, ở thành phố Huế buồn ngủ ấy, tôi chưa đu?

    trí tuệ để hiểu thế nào là đấu tranh, nhưng tôi đã

    mường tượng một điều gì ghê sợ. Rằng tôi sinh ra trong

    một xứ sở có nhiều vấn đề. Những vấn đề ấy ơ?

    ngoài tầm tay tôi, nhưng chúng tạo nên định mệnh của tôi,

    như lưới giăng, như cơn lốc kéo thốc tôi vào.

    Dấu hiệu bất an đầu tiên là ngày Phật Đản. Một ngày

    vui mừng tôi và các em tôi mong mỏi để được xem xe hoa.

    Thế nhưng mẹ tôi cấm không cho chúng tôi đi xem. Xe hoa đi

    ngang nhà tôi, mẹ tôi không cho chúng tôi ghé đầu ra xem.

    Bảo nguy hiểm. Chúng tôi vẫn thấy được tượng Phật

    đứng trên tòa sen trắng nõn, tay chỉ lên trời. Nom Phật bu.

    bẫm dễ thương. Em tôi bảo: "Sao Phật giống em bé quá!"

    Thường thường mẹ tôi hay cho chúng tôi đi chùa Từ Đàm.

    Nhưng năm đó, chúng tôi không được lên chùa, mặc dù tôi

    thích lên chùa để được múa. "Một hôm, một hôm mồng

    một đến chùa, cùng me đi lễ Phật, dâng vài hoa sen." Trong

    trí nhớ tôi, bên cạnh những điềm bất an đó, tôi vẫn

    hình dung thấy hình ảnh bố tôi kéo phong cầm để nói

    chuyện với tôi qua Lời Buồn Thánh và Tiếng Hát Hành Quân Xa.

    *

    Tôi không biết mặt những người bạn văn nghệ của bố

    tôi, từ họa sĩ Đinh Cường cho đến nhà văn Doãn Quốc Sĩ.

    Tôi chỉ nhớ có một người. Đó là chú M., một nhạc sĩ.

    Tôi rất yêu chú M. Chú ấy vui tính và buồn cười lắm.

    Cả nhà ai cũng yêu mến chú M. Trong những ngày tháng đó,

    bố tôi ít nói, ít kéo phong cầm. Cái đàn nằm cô đơn.

    Thỉnh thoảng chú M. vẫn ghé chơi. Hai người đóng cửa phòng

    nói chuyện rì rào.

    Rồi một hôm, chú M. lại ghé thăm. Bố tôi mặc áo đi

    theo. Ông dặn mẹ tôi ông sang nhà chú M. Ở phía bên kia sông

    Bến Ngự. Dãy phố Nguyễn Trường Tộ nằm bên này sông.

    Bên kia cầu là nhà thờ Phủ Cam. Bên trái nhà thờ là một

    dãy nhà kiểu Tây rất đẹp. Một trong những căn nhà đó

    là nhà chú M. Ở. Bố tôi dặn gia đình là ông sẽ đi khá

    lâu. Ông đi theo chú M. Đã ra đến cửa, ông còn quay lại

    lấy chiếc phong cầm. Cái đàn đi theo ông qua nhà chú M.

    Đó là lần cuối cùng tôi nhìn thấy chiếc đàn. Tôi linh

    cảm cái gì không hay sẽ xảy ra. Tôi chạy theo nắm áo bố

    tôi đòi đi theo. Tôi bíu chiếc đàn như muốn giữ nó lại.

    Chú M. chế giễu tôi con gái hay khóc nhè.

    *

    [Phần kế tiếp nói về nhân vật chú M. và nguyên do sư.

    mất mát chiếc đàn phong cầm, người dịch đề nghị bỏ đi

    để nội dung được thu ngắn].

    Hôm sau, bố tôi nói lên điều mà tôi đã biết: "Bố

    không còn chiếc phong cầm nữa." Tôi tuột khỏi vòng tay của

    bố tôi. Tôi chạy ra đứng trước cửa nhà ngắm sông Bến

    Ngự. Tôi nghe có ngọn gió đi về. "Chiều chủ nhật buồn

    lặng nghe gió đi về." Trên ngọn gió đi về, có linh hồn

    chiếc phong cầm của bố tôi không? Từ đó, bạn đọc có thê?

    đoán ra, bố tôi chẳng bao giờ kéo phong cầm nữa.

    *

    Con bé Hoài An lên sáu, tuy đầu óc non nớt đã lờ mờ

    hiểu thế nào là sự sụp đổ của một chế độ. Khi một

    chế độ sụp đổ, có thể có súng ống, có lửa cháy, có

    tan cửa tan nhà, có người phải đi trốn, có hình ảnh,

    tượng, đồ treo bị đem ra đập bể, xé tan. Có những sư.

    mất mát tận gốc rễ tâm hồn như trường hợp chiếc phong

    cầm của bố tôi mà tôi đã đem lòng yêu mến. Có sự thay

    đổi lối sống như bố tôi không kéo phong cầm nữa. Và

    tôi lờ mờ hiểu rằng, ở chế độ nào đi nữa, con

    người cũng có thể gây phiền toái cho nhau.

    *

    Hơn mười năm sau, 1975, tất cả những điều tôi lờ mờ

    nhận thấy hồi lên sáu lại xảy ra. Như cái cộng nghiệp

    của một nơi chốn, một đám đông. Cái định mệnh của tôi.

    Một cá nhân nhỏ bé bị cuốn trôi vào dòng sinh mệnh lịch

    sử. Tôi muốn nói đến cuộc di tản 1975. Lần này, tôi

    hiểu thấu đáo hơn. Hiểu nhiều đến nỗi mắt tôi ướt

    và tôi nhói ở tim. Chúng tôi, tất cả chúng ta cũng như cái

    phong cầm. Người Mĩ nói là "nằm sai chỗ, ở sai lúc" (be

    in the wrong place, at the wrong time). Đôi khi tôi phân vân tư.

    hỏi, nếu tôi không là người Việt sinh trưởng ở miền

    Nam, và nếu tôi không là một trong mấy trăm ngàn người

    Việt di tản đến Mỹ, thì cuộc đời của tôi như thế nào?

    Như chiếc phong cầm, tôi là kẻ sinh sai chỗ, ở sai nơi,

    hay tôi là người may mắn, ở đúng chỗ, nằm đúng nơi?

    *

    Bây giờ, trong những tháng ngày về già, sắp từ giã

    nghề dạy học để về hưu, bố tôi có lẽ không có những

    người bạn như chú M. nữa. Ông hay nhắc tới những người

    học trò cũ trường Trần Qúy Cáp. Chắc đó là một khoảng

    đời đẹp trong nghề dạy học của bố tôi.

    Trong những ngày đã rời Goldman Sachs, có lần tôi mang bố

    mẹ đi mua sắm. Gặp một thương gia chủ cửa hàng cũng là

    học trò cũ của bố tôi ở quận học chánh Houston. Vi.

    thương gia tay bắt mặt mừng, bảo rằng khách thường thì lấy

    giá X., khách đặc biệt sẽ giảm giá tối đa, giá Z. Còn

    thầy học thì bớt 10 phần trăm, tức là giá Y, giá "ơ?

    giữa." Vì bố tôi là thầy dạy, ông được hưởng giá giảm

    hạng vừa, hạng "ở giữa."

    Một lần khác nằm trên ghế dài, tôi thấy bố tôi ơ?

    trên lầu đi xuống. Tôi đang đọc cuốn sách của một nhà

    văn Việt Nam, ông P.X.Đ., sách viết về Hà Nội. Tôi nhắc

    đến tên ông. Mắt bố tôi sáng lên: "Anh ấy cũng đi tù

    cải tạo nhiều năm như chú M. đấy." Tôi thắc mắc mãi về

    câu bố tôi nói, và ánh mắt sáng của ông. Tại sao mắt bố

    tôi không sáng lên khi gặp người thương gia Mỹ giàu su.

    vì nghĩ đến thầy mà bớt giá 10 phần trăm? Tại sao ánh

    mắt ấy chỉ sáng lên khi nhắc tới tên một nhà văn Việt

    Nam? Chẳng lẽ bố tôi hẹp hòi chỉ thương học trò người

    Việt mà không thương học trò người Mỹ? Tại sao bố tôi

    chán việc dạy học ở Mỹ, mà vẫn làm giáo sư gương mẫu,

    không bỏ lớp, không trễ nãi bao giờ. Ông vẫn cắm cúi soạn

    bài, tô kẽ chữ làm bảng hiệu cho lũ học sinh non dại. Nói

    theo kiểu đùa của em gái tôi "bố tôi chăm chỉ vì sợ bi.

    Mỹ nó cười" (hay mất việc!) Sự việc không thể giản di.

    như thế. Tôi thắc mắc mà không nghĩ ra được câu tra?

    lời, bên tai vẫn nghe văng vẳng tiếng phong cầm của bố

    tôi. Chao ơi! Tiếng phong cầm của bố tôi.

    *

    Tháng ba năm nay, 1996, ông tôi mất. Cụ Tổng Nho Sơn Tây

    đã nằm xuống. Trước mặt con cháu, bố tôi khóc cha mà than

    mình không làm được gì cho đất nước. Theo lời bố

    tôi, ông nội tôi đã làm đường gạch cho làng trong thời kỳ

    ông làm việc xã. Nhìn bố tôi đứng khóc cha, tôi rùng

    mình nghĩ đến một ngày nào đó, tôi cũng phải khóc cha me.

    như bố tôi đã khóc thương ông tôi. Tôi tự thôi thúc,

    giục giã, và biết mình phải làm gì ngay bây giờ.

    Việc đầu tiên, tôi sẽ đi mua tặng bố tôi một chiếc

    phong cầm, cho dù ông không còn tha thiết với đàn, và bố

    con tôi không còn nói chuyện với nhau qua tiếng đàn như

    hồi tôi còn thơ ấu.

    Việc thứ nhì, tôi sẽ tìm mua cho được cuốn Quốc Văn

    Giáo Khoa Thự Tôi sẽ chậm rãi mà đọc. Tôi đã khước từ

    nghề giáo. Để giờ phút này, tôi hiểu rõ và tự quay

    về với bản chất của mình. Tôi với bố tôi trong căn bản

    như nhau. Dù muốn hay không muốn, tôi vẫn là sản phẩm của

    quốc văn giáo khoa thự Mà đã là quốc văn giáo khoa thư

    thì tôi không thể là Goldman Sachs.

    Việc thứ ba, tôi ngồi xuống trước máy vi tính. Và tôi

    bắt đầu viết. Thế hệ tôi giống như những con người

    cá, nửa người nửa cá. Khi mất đầu cá, mọc lên đầu

    người là có sự mất mát. Khi đôi chân người biến mất

    đổi dạng thành đuôi cá là có sự mất mát. Phải có sư.

    mất mát, mới nảy mầm cái mới. Ông tôi nằm xuống, đó

    là sự mất mát phải có, và thế hệ sau của chúng tôi lớn

    lên.

    Cho nên tôi đang viết về sự mất mát. Sự thay đổi làm

    tê tái phần hồn. Đó là đời sống. Sau ba mươi tư năm,

    tôi hiểu được sự mất mát trong đời bố tôi.

    Tôi viết, vì tôi muốn đi tìm lại cho chính tôi (và cho

    bố mẹ tôi, những nhà giáo tị nạn dạy văn chương) hình ảnh

    Chim Hót Trong Lồng, Những Vì Sao Của Diệu, Mối Tình Chân,

    Chiếc Chiếu Hoa Cạp Điều, Con Sáo Của Em Tôi, vân vân.

    Những cái đẹp đã mất của một thời đã qua sẽ chìm vào

    quên lãng.

    Tôi viết vì sau khi đã đi nửa cuộc đời, tôi mới biết

    mình không phải là linh hồn Goldman Sachs. Tôi cũng chẳng có

    hân hạnh mang linh hồn Karl Marx, Angel, hay của bất cứ ai

    khác. Tôi chỉ hy vọng là chút gì còn sót lại của linh hồn

    văn hóa giáo khoa thư.

    Tôi viết, vì tôi mãi mãi nhung nhớ, và muốn giữ mãi

    trong lòng, vẻ đẹp và vẻ sáng, từ chiếc phong cầm của bố

    tôi.



    Chú thích:

    (1-) Goldman Sachs là tên một cơ quan kinh tài thị trường

    chứng khoán lớn ở Mỹ.


    Hết


Designed by squallions © 2004 - 2009 maiyeuem.net (MYE). All Rights Reserved.
All posts and comments are owned by the poster. MYE is not responsible or liable for any content its member posted.
Mọi chi tiết, xin liên hệ: contact
Powered by phpBB © 2001, 2002 phpBB Group